نقش رهبران ایران در پیچ های تاریخی

ایران, در پیچ های تاریخی,

نقش تصمیمات رهبران, ایران, در پیچ های تاریخی, و اثرات آن در دراز مدت

بررسی تاریخ نشان می دهد برخی از اتفاقات و حوادث در اثر مرور زمان اهمیت یافته و اثربخشی خود را عیان نموده اند و چه بسا اهمیت و جایگاه آن در دوره ی خاص خود نه تنها توسط افراد عام حتی توسط نخبه گان و اندیشمندان نیز درک نشده و یا توسط عده اندکی فهم شده است؛ از جمله این موارد می توان به تلاش های سید جمال اسد آبادی در ایجاد نهضت بازگشت به خویشتن و اتحاد امت اسلامی در دوران استبداد و استعمار زده آن زمان اشاره کرد؛ استاد شهید مطهری در کتاب بررسی نهضت های اسلامی در صد ساله اخیر می گوید: "بدون تردید سلسله جنبان نهضت های اصلاحی صد ساله اخیر، سید جمال الدین اسد آبادی است. او بود که بیدار سازی را در کشورهای اسلامی آغاز کرد... او می خواست رستاخیزی هم در اندیشه مسلمانان به وجود آورد و هم در نظامات زندگی آنها... سید جمال در نتیجه تحرک و پویایی، هم زمان و جهان خود را شناخت و هم به دردهای کشورهای اسلامی - که داعیه علاج آنها را داشت دقیقا آشنا شد. واقعیت آن است که سید جمال مهمترین و مزمن ترین درد جامعه اسلامی را استبداد داخلی و استعمار خارجی تشخیص داد و با این دو به شدت مبارزه کرد. آخر کار هم جان خود را در همین راه از دست داد." سیاست های امیر کبیر و ... از جمله ی این موارد است که با مخالفت های بسیاری از غربگرایان و غرب زدگان در ایران, و منطقه مواجه شده و ناتمام ماند.

البته برخی از سیاست ها و تصمیمات نیز اثرات منفی خود را سالیان بعد نشان داده که از جمله ی آنها تصمیمات اشتباه شاهان به ویژه در حدود 200 سال گذشته بود که در مقاطعی حتی استقلال کشور را خدشه دار نموده که این تصمیمات در دوره قاجار و پهلوی به وفور قابل مشاهده است. سیاست های دولت های قاجار در مواجهه با روس ها و انعقاد قراردادهایی مانند گلستان، ترکمنچای و... و سیاست ایران, در جنگ های اول[1] و دوم جهانی[2] در دوره قاجار و پهلوی ـ که رضا شاه مهمترین تأثیر را در این میان داشت ـ از جمله ی این موارد است که منجر به اشغال ایران, توسط متفین و قحطی و کشته شدن نزدیک به 10 میلیون نفر از مردم ایران, شد. لطمات و آسیب های این تصمیم ها هنوز هم گریبان ملت ایران, و کشورهای منطقه را گرفته و به رغم گذشت حدود یک قرن همچنان آنان را آزار میدهد.

اما آنچه نگارنده را بر آن داشت تا این مساله را محور نوشتار پیش رو قرار دهد، طرح برخی از شعارها و دیدگاهها در خصوص رضاخان و بزرگنمایی اوست که البته از سوی گروهک های معاند و ضد انقلاب مانند سلطنت طلبان، مطرح شده و توسط دشمنان ایران, در خارج از کشور بازنشر می شود. به راستی رضاخان قلدر به جز خیانت به این کشورچه داشت که امروز ما آرزوی بازگشت به آن دوران را داشته باشیم، برخی ایجاد امنیت و ساختن راه و راه آهن را از بزرگترین کارهای او یاد می کنند در حالی که همین برنامه ها بستر ساز حضور انگلیسی ها در ایران, شده و در حقیقیت برای ایجاد گذرگاه برای حمله به روسیه طراحی شده بود، بسیاری از کاشناسان و تحلیل گران بر این عقیده اند که اگر بنا بود راه آهنی برای ایران, و به قصد خدمت به ملت ایران ساخته شود می بایست از جنوبشرق به شمالغرب کشیده می شد و بسیاری از شهرهای بزرگ ایران را به هم متصل می کرد (مسیر جاده ی ابریشم) اما مسیر طراحی شده در آن زمان جنوب به شمال بود و با مقاصد استعماری. از آن گذشته رضاخان که از او با عنوان قلدر هم یاد می شود حتی نتوانست از حکومت خود دفاع کند و به شکل فضاحت باری از کشور اخراج شده و حتی هندوستان هم او را نپذیرفت و ده روز با خانواده در دریا بر روی یک قایق سرگردان بود. بنابراین یادآوری آن دوران به جز حقارت چیزی را به یاد انسانِ منصف نمی آورد.

اما امروزه بسیاری از تحلیل گران بر نقش تأثیرگذار ایران اسلامی در منطقه و جهان اذعان دارند، ایران اسلامی در سایه تلاشهای ملت و جوانان انقلابی به یک قدرت منطقه ای و تأثیر گذار در جهان تبدیل شده است، انقلاب اسلامی به عنوان الگویی موفق پبش روی آزادی خواهان جهان قرار گرفته و رویش هایی همچون حزب الله ، حماس، انصارالله و... در اقصی نقاط جهان دارد. انقلاب اسلامی ایران به عنوان کانون محور مقاومت توانسته موفقیت های بزرگی را در سطح منطقه و جهان بدست آورد. موفقیت های محور مقاومت در کشورهای عراق، سوریه، لبنان و... باعث شده تا نقش توافقنامه سایکس- پیکو[3] که نقشه ای برای تجزیه خاور میانه به میکرو کشورها بود به طور کامل از بین برود، بسیاری از تحلیل گران بین الملل پیروزی های اخیر محور مقاومت را محو کننده نقشه صهیونیستی تجزیه خاور میانه دانسته و نقطه آغازین آن را پیروزی انقلاب اسلامی و در ادامه سقوط صدام در عراق (اتخاذ سیاست های منطقی ایران در مقاطع مختلف از جمله دفاع مقدس، جنگ های اول و دوم خلیج فارس[4] و... باعث شد تا عراق نیز به عنوان یکی از بازیگران در محور مقاومت ایفای نقش کند) و... تشکیل نهضت های آزادی بخش و بیداری تمام مسلمانان، می دانند.

البته ایران عزیز به دلیل ارائه گفتمان انقلابی، عدالت طلبانه و ضد امپریالیستی که منافع غرب و استعمارگران را به مخاطره انداخته مورد آماج تحریم ها و فشارهای بین المللی قرار گرفته و به رغم فشارها توانسته با اتکاء به جوانان و توانمندی های داخلی در برابر محدویت ها تاب آورد.هم اکنون نیز اعمال فشارهای بیشتر از روی استیصال بوده و همراهی و پشتیانی مردمی از سیاست های اصولی انقلاب و همچنین تلاش مجاهدانه مسئولان می تواند تمام دسیسه ها را خنثی کند. حال مهم ترین عامل برای موفقیت وحدت و انسجام ملی و تبعبت از رهبری معظم انقلاب و پرهیز از اختلاف افکنی است چرا که دشمنان همواره از عوامل نفوذی خود برای ایجاد شکاف در صفوف مسلمین و القاء تردید در اهداف بهره برده است. ان شاء الله در آینده ای نزدیک مردم و نسلهای آینده درباره این تصمیمات راهبردی و نتایج شگرف آن سخن خواهند گفت.

[1] جنگ جهانی اول: جنگ جهانی اول که با نامهای جنگ بزرگ و جنگ برای پایان همهٔ جنگها نیز شناخته میشود از 28 ژوئیه 1914 مصادف با 6 تیرماه 1293 آغاز و تا 11 نوامبر 1918 برابر با 19 آبانماه 1297 شمسی ادامه داشت. این جنگ با پیروزی متفین، پایان امپراطوری آلمان ها و عثمانی ها و تشکیل دولت های جدید در اروپا و تشکیل سازمان ملل متحد انجامید. توافقنامه سایکس – پیکو نیز در سالهای پایانی این جنگ منعقد شد. حوادث جنگ جهانی اول مصادف با حکومت احمد شاه قاجار در ایران بود.

[2] جنگ جهانی دوم: جنگ دوم جهانی که همزمان با حکومت رضا شاه قاجارو در ادامه تبعید وی و حکومت محمدرضا شاه در ایران بود، از اول سپتامبر سال 1939 آغاز و تا 2 سپتامبر 1945 ادامه داشت.(9 شهریور 1318 تا 11 شهریور 1324). در این جنگ نیر متفقین پیروز شدند و جنگ با حمله اتمی آمریکا به ژاپن و شکست این امپراطوری و آلمانها خاتمه یافت.

[3] سایکس پیکو: توافقنامه محرمانه ای است که در 16 ماه مه 1916 مصادف با 26 اردیبهشت 1295 و در ماههای پایانی جنگ جهانی اول بین سِر مارک سایکس ـ دیپلمات انگلیسی ـ وهمتای فرانسویاش ـ فرانسوا ژرژ پیکوـ منعقد شد و بر اساس آن مستعمرات امپراتوری عثمانی بین دولت های انگیس و فرانسه با موافقت روسیه تقسیم شد. گفته می شود سایکس و پیکو یک نقشه ی خاورمیانه را پیش رو نهاده و بر مبنای سیاستگذاری های از پیش تعیین شده، با خط کش مرزهای عراق، سوریه،لبنان، اردن و. فلسطین امروزی را تعیین کردند که بر اساس آن بخش های شمالی در اختیار و تحت نفود فرانسه، بخش های جنوبی در اختیار انگلستان و بخش هایی از ترکیه امروزی در اختیار روسیه قرار گرفت.این نقشه طوری طراحی شده بود که همواره بستر اختلافات قومی و نژادی در آن فراهم باشد. این نقشه محرمانه بعد از انقلاب اکتبر 1917 روسیه افشا شد.

[4] جنگ های اول و دوم خلیج فارس: جنگ اول خلیج فارس در پی حمله عراق به کویت و اشغال این کشور در سال 1991(1369) از سوی آمریکا و متحدانش آغاز شد که منجر به عقب نشینی صدام و آزادسازی کویت انجامید. جنگ دوم نیز در پی اتهام تلاش عراق به ساخت و نگهداری سلاح های هسته ای از سوی آمریکا و متحدانش در سال 2003 (1382) آغاز و منجر به سرنگونی رژیم بعث و کشته شدن صدام شد.